Geestelijke goederen op de Oost-Veluwe

Kaart.van.ChristiaanSgroten.uit.1564Geestelijke goederen op de Oost-Veluwe

Nadat de Reformatie op de Veluwe (ca. 1581-1590) werd ingezet werden de voormalige geestelijke goederen van RK-instellingen geconfisqueerd. Omstreeks 1598-1600 werd een inventarisatie van deze goederen gemaakt, die werden opgetekend in twee lijvige protocollen. Van een deel is door Evert de Jonge een transcriptie gemaakt. Het betreft kloosters en kerken op de Oost-Veluwe.

Voor de volledige geschiedenis van de confiscatie en de mogelijkheden voor genealogisch onderzoek wordt verwezen naar het artikel in VG, 26e jrg. (2001), pag. 253 e.v. ‘Archieven van geestelijke instellingen als bron van genealogisch onderzoek’.

Transcriptie Geestelijke goederen op de Oost-Veluwe

 

Gelderse DTB-scans op internet

Gelderse doop-, trouw- en begraafboeken komen integraal op website Gelders Archief.

Het Gelders Archief gaat de doop-, trouw- en begraafboeken (DTB’s) van Gelderland integraal op zijn website publiceren. Het gaat om de Gelderse kerkboeken, die van de 16e eeuw tot 1811 werden bijgehouden door de plaatselijke kerkelijke gemeenten en parochies.
Voor de invoering van de Burgerlijke Stand in 1811 hielden de kerken een administratie bij van lidmaten en mensen die gedoopt of begraven werden en huwden. Zo zijn in de DTB?s, behalve de namen van dopelingen, gestorvenen en gehuwden, onder meer doop-, begraaf- en trouwdata, namen van getuigen en aangevers van geboorten of overlijden te vinden.

De DTB’s worden de komende maanden in fasen op internet geplaatst: de eerste zijn vanaf nu raadpleegbaar, de laatste worden naar verwachting in het najaar gepubliceerd. Het betreft enige honderdduizenden scans, die op internet worden geplaatst.

Bron: Gelders Archief.

 

dtb_aaltenBekijk als voorbeeld het huwelijk van Geertruid Wendering en Teunis Koenen. Dit was op 30 juli 1789 in Aalten. De getoonde informatie geeft aan: Pagina 168, volgnummer 4. Onderaan worden 9 scans van elk 2 DTB-pagina’s getoond, dus 18 DTB-pagina’s per webpagina. Nu even rekenen welke webpagina we moeten hebben: 168 gedeeld door 18 is 9 rest 6, dus we moeten 9 webpagina’s overslaan en op webpagina 10 zijn (geef rechtsonder aan in: 10) en aldaar moeten we de 6e DTB-pagina hebben (klik dus op de rechterkant van de 3e scan) en daar moeten we de 4e inschrijving hebben… Zit u ook op scan 84/155 (4-0084.pdf)?

“Den 30 julius ondertrouwd: Teunis Koenen, weduwnaar van Aaltjen Zeeland, met Geertruid Wendering j.d. beide in Burlo, den 16 augustus alhier getrouwd.”

 

dtb_aalten2

Mechanisatie op de Veluwe

Landbouw mechanisatie op de Veluwe -Voorthuizen (buurtschap-Kieftveen) omstreeks 1938

 

De Lanz Bulldog is een type tractor ontwikkeld door de Duitse fabrikant Lanz.

Ontworpen door de Duitse ingenieur Fritz Huber, had de tractor een liggende één-cilinder tweetakt gloeikpdieselmotor. Door gebruik van deze eencilinder had die een karakteristiek geluid, een staccato “boem-boem” geluid.

WERKING:
De eencilinder had twee grote vliegwielen met aan ene kant de regulateur en de andere kant de koppeling. Deze vliegwielen hielden de motor op toeren. Het starten van deze tractoren ging als volgt: eerst werd een gas- of benzinebrander onder de gloeikop gezet om de “peer” roodgloeiend op te warmen, ondertussen konden diverse smeerwerkzaamheden worden uitgevoerd waaronder ook het bijvullen van de oliepomp. Tijdens het voorgloeienmoest de oliepomp diverse malen worden rondgedraaid om de buizen goed met olie te vullen zodat men zeker was van een goede smering direct tijdens de start. Als de “peer” roodgloeiend geworden was zette men de gashendel in de middelste stand, daarna ongeveer twee maal pompen met de handslinger aan de dieselpomp om diesel in de gloeikop te krijgen. Nu werd het vliegwiel eerst rustig een paar keer van links naar recht gedraaid om zuurstof bij de diesel te krijgen zodat het mengsel goed was voor ontbranding. Als laatste handeling gaf men met het vliegwiel een krachtige draai met de klok mee. Door de compressie en de roodgloeiend gestookte peer kwam het dieselmengsel tot ontbranding en dus de motor tot leven wat altijd gepaard ging met een paar harde klappen daarna liep deze rustig ploffend stationair. Na het starten moest nog wel gecontroleerd worden of de motor in de juiste richting draaide. Dit gebeurde middels een aangebrachte pijl op het vliegwiel of een mechanische meter in de cabine van de tractor. Bleek dat de tractor in de verkeerde richting draaide dan zette je de gashendel helemaal terug en wachtte je totdat de tractor bijna zou stoppen. Op dat moment deed je de gashendel weer helemaal uit en zag je het vliegwiel naar links en rechts gaan en uiteindelijk in de goede richting.

Bij diverse modellen moest het stuurwiel met stuurstang los genomen worden om deze in het vliegwiel te plaatsen. Dit omdat verder op het vliegwiel geen voorziening was om het vliegwiel handmatig een slinger te geven. Later produceerde Lanz ook types die voorzien waren van een zogeheten ‘aanwerpschijf’ die gemonteerd zat op het vliegwiel.

GESCHIEDENIS:
De tractoren met gloeikopmotor zijn geproduceerd van ongeveer 1921 tot en met 1955 in diverse modellen en series. De tractoren met gloeikopmotor waren zeer geliefd vanwege de grote kracht, eenvoud en betrouwbaarheid, maar ook vanwege hun robuustheid. De tractoren liepen behalve op diesel ook op petroleum, afgewerkte olie en nog meer (goedkopere en tevens onzuivere) brandbare stoffen. Toch konden de tractors wel vastlopen, door nalatige smering of te weinig koeling.

Begin jaren vijftig was de gloeikopmotor ten opzichte van de concurrent sterk verouderd en was de vraag naar deze tractor dan ook veel minder. Daardoor besloten ze om de gloeikopmotor te vervangen door een modernere versie namelijk: de eencilinder halfdiesel, die gewoon met een startmotor kon worden gestart. Het einde was echter niet te houden en in 1955 werd Heinrich LANZ Mannheim AG overgenomen door John Deere.

lanz bulldog600300

AFGELEIDEN:
In totaal hebben ongeveer 250.000 Bulldogs de fabriek in Mannheim verlaten.
Het principe van de tractor met gloeikopmotor werd ook door diverse andere fabrikanten overgenomen, hetzij als kopie van de gehele Lanz tractor hetzij als eigen ontwerp.
Technisch zuivere kopieën van de gehele Lanz tractor waren: Ursus (Polen), Pampa (Argentinië), Le Percheron (Frankrijk) en KL-Bulldog, gemaakt door de Kelly and Lewis Company (Australië).
Fabrikanten met ook een gloeikopmotor maar naar volledig eigen ontwerp en techniek waren: Societe Française Vierzon (Frankrijk), Landini (Italië), HSCS (Hongarije), Orsi (Italië), Bubba (Italië) en Gambino (Italië).

DVD-16 (Tynsboeken Veluwe)

Op zaterdag 6 oktober 2012 werd op de Algemene ledenvergadering van onze vereniging, op de Veluwedag, een nieuwe DVD gepresenteerd t.w.:

DVD 16 – Tynsboeken Veluwe Auteurs: Peter van den Born en Evert Jan van Asselt

CD cover DVD 16 Tijnsboeken Veluwe

Inhoud van deze DVD:
  • Uitleg bij deze DVD
  • Transcriptie Tynsboek Epe (HA 93) van het jaar 1448 (met onderdelen a t/m g)
  • Foto’s van Tynsboek Epe (AR 1311) van het jaar 1550
  • Transcriptie Tynsboek (HA 101) Barneveld/Nijkerk/Putten/Ermelo 1467-1485
  • Transcriptie Tynsboek (HA 103) Barneveld/Nijkerk/Putten/Ermelo 1530-1555
  • Transcriptie en foto’s van de Schildschatting (filmrol 1233) van het jaar 1493.

De DVD kost € 10,00 voor leden en € 15,00 voor niet-leden. De DVD kan worden besteld door het bedrag over te maken op bankrekening 4064987 tnv Vereniging Veluwse Geslachten te Abcoude, onder vermelding van DVD16 en uw lidmaat­schapsnummer of uw volledige adres.
Frits Smit

Informatie over hoe u kunt bestellen, vindt u ook op de pagina Onze informatie/CDs en DVDs.