Tijdschrift VG 2020 nr.4

Ons tijdschrift VELUWSE GESLACHTEN, jaargang 45 nummer 4, is verschenen.


In deze uitgave:

– Van het bestuur; o.m. over de 2e coronagolf en de nieuwe bestuursleden.
– Van de redactie; over dit themanummer en het nieuwe redactielid Tineke.
– Van de bibliothecaris; over het “Rekeningboek Huize Harskamp”.
– Genealogie Van de Geest (deel C); door G.H. Klopman (12 blz).
– Oosterbroeken van de Veluwe (deel 1); door Aat Oosterbroek (21 blz).
– Fragmentgenealogie familie Raap; door Corrie van Silfhout (12 blz).
– Van den Born, reeks III (deel 1); door Peter J.R. Vermaat (6 blz).
– Aanvullingen en correcties m.b.t. Meilink (4 blz.)
– Vragen en antwoorden (6 blz).
– Nieuwtjes en weetjes.

Foto voorblad: Ets van Het Hof van Gelre te Arnhem,
van Jan de Beijer uit het jaar 1742.
Bron: Gelders Archief, toegang 1553, inv.nr. 188.

Heerensguldensproject (2)

Het project vordert. Op het verzoek van Evert de Jonge om hulp hebben zich 4 leden gemeld: Peter van den Born, Paul op den Brouw, Aat Oosterbroek en Adri van Silfhout.
De laatste drie zijn inmiddels gestart met de controle van het eerste concept en de eerstgenoemde zal t.z.t. de zaak redactioneel beoordelen.

Het “Heerenguldensproject” dient meerdere doelen.
Allereerst is straks snel te vinden wie in de eerste decennia van de 17e eeuw het herengeld – een jaarlijkse afdracht door de gebruiker (meestal de bezitter) van een herengoed te betalen aan de Rekenkamer – betaalde en welke uitsplitsingen er waren. De eerste betaler in 1625 werd opgetekend met namen van voorgaande betalers; soms is de informatie identiek als die in “Herengoederen op de Veluwe”, maar kan ook afwijken of aanvullend zijn.
Verder komen er door het project nieuwe namen en herengoederen aan het licht, of aanvullingen op namen. Zo blijkt Thonis Lubbertsz ‘van herengoed 616’ toch een familienaam (Voss) te hebben.
Tot slot zal de brug tussen een gevrijd herengoed en de omzetting naar tynsgoederen worden gelegd, zodat verder onderzoek in de tynsregisters wordt vergemakkelijkt.

Naar verwachting zal het project komend voorjaar worden voltooid.

Heerensguldensproject

Verzoek om hulp. Evert de Jonge kan niet stilzitten en nu de de archieven gesloten zijn is hij een nieuw project gestart met de naam “Heerensguldensproject”. Het leek hem een goed idee dat de resultaten straks te zien zijn op onze website.

– Inleiding
– Heerensguldensproject
– Hulp gevraagd

Inleiding
Een deel van de circa 800 Veluwse herengoederen werd in de eerste helft van de zeventiende eeuw van de serviliteit (verplichtingen) vrijgekocht, waarna de status veranderde in die van een tynsgoed.
Voor deze rechtshandeling diende de bezitter van een herengoed een verzoek in bij de Gelderse Landdag. Nadat het akkoord werd gekregen werd er een akte opgemaakt, die vervolgens door de Gelderse Rekenkamer in het tynsregister van het desbetreffende ambt waaronder het nieuwe tynsgoed viel geregistreerd.
In de protocollen van de herengoederen (dus ook in de uitgave “Herengoederen op de Veluwe“) werd alleen de datum van de omzetting genoteerd als ‘Gevrijd en tot een thinsgoed gemaakt’. In de tynsregisters werd echter veel meer genoteerd, namelijk wanneer de aanvraag was behandeld in de Landdag, de naam van de aanvrager, eventueel zijn of haar bezitterrechten, de ligging en een omschrijving van het voormalig herengoed. Het laatste is te vergelijken met een omschrijving die bij een deel van de herengoederen in “Herengoederen op de Veluwe” is opgenomen. Aangezien niet alle herengoederenprotocollen bewaard zijn (de periode van vóór 1599 en 1604-1608 ontbreekt) zijn de inschrijvingen in de tynsregisters interessant.

Wat minder bekend is dat de bezitter van een herengoed ook jaarlijks herengeld diende te betalen. De betaling werd bijgehouden in de “Registers van de heerenguldens“.

Heerensguldensproject
Het project beoogt het heerenguldensregister (1625-1667) te transcriberen en te linken aan zowel de herengoederen als de tynsregisters. Er ontstaat dan een overzicht per herengoed, waarbij aanvullende gegevens, soms alsnog een naam van een herengoed en afsplitsingen naast andere zaken worden opgenomen. De verandering van status, dus van herengoed naar tynsgoed, is in de heerenguldensboeken vollediger dan in de protocollen van de herengoederen. Zo wordt verwezen naar het juiste tynsregister en folionummer. Het project zal dus bijdragen aan het gemakkelijk terug vinden van de geschiedenis van de bezitters van een ex-herengoed.

Op dit moment is al een deel van het heerenguldensboek (1625-1667) getranscribeerd door Evert. De verwachting is dat het medio februari 2021 klaar is. Daarna dient het nagekeken te worden, terwijl tevens in de tynsregisters zal worden gezocht of de genoemde verwijzingen kloppen. Alle (gecorrigeerde) gegevens worden dan samengevoegd. Het project kan dan medio 2021 voltooid worden en beschikbaar komen via de website van de vereniging.

Hulp gevraagd
Het project is minder omvangrijk dan het in de jaren 1985-1995 uitgevoerd herengoederenproject en wordt deels door Evert uitgevoerd, maar er is ondersteuning nodig van tenminste één persoon die oud-schrift kan lezen. In de heerenguldensboeken zijn ook betalingen te vinden van herengoederen die niet in de “Herengoederen op de Veluwe” voorkomen. Er is een puzzelaar nodig die nagaat of dit uitgesplitste delen zijn. Eventueel is er een derde persoon nodig voor correctiewerk; een precies iemand die ‘de puntjes op de i’ kan zetten.

Het werk kan thuis worden uitgevoerd. Er is af en toe telefonisch contact nodig, maar verder kan alles via de mail worden afgewikkeld. Mee doen? Wie belangstelling heeft kan zich melden via evert55jonge@hetnet.nl met vermelding van je telefoonnummer. Ik neem dan contact op.

 

Waterschap aantekeningen

Opnieuw een document met aantekeningen en transcripties van Evert de Jonge.

In de periode 2005-2007 verrichtte hij ten behoeve van een publicatie over 10 jaar Waterschap Veluwe onderzoek in diverse archieven van dijkgraafambten, polderdistricten en waterschappen op de Veluwe. Dit resulteerde in een boek getiteld: “Veluws water. Tien eeuwen waterbeheer op de Veluwe” (Utrecht 2007).
Het leek hem een goed idee zijn aantekeningen beschikbaar te stellen aan de vereniging, zodat ze gebruikt kunnen worden voor genealogen en historici.

Daarnaast werd door Evert een document met (waterschap) functionarissen aangeleverd. Dit bevat de namen van dijkschrijvers, heemraden en dijkgraven van Oost-, West- en Zuid-Veluwse dijk- en waterschappen (Uiteindelijk via fusies, het “Waterschap Veluwe”, thans “Waterschap Vallei en Veluwe”).

Beide documenten zijn op onze site geplaatst onder Downloads > Scans. Deze pagina is speciaal bedoeld voor de door onze leden aangeboden documenten met getranscribeerde stukken en is nu aangevuld met de volgende documenten:
– Veluwe; Waterschap aantekeningen
– Veluwe; Waterschap functionarissen

Bierbrouwen aantekeningen

Door Evert de Jonge werd aangegeven: Voor mijn boek “Bierbrouwen op de Veluwe. Een reis door het heden en verleden van bier, hop en brouwerijen” (Barneveld 2011) heb ik diverse gegevens verzameld om een zo compleet mogelijk overzicht te krijgen van het onderwerp. Aangezien de redactie van onze vereniging een interessant themanummer heeft uitgebracht over bierbrouwers en bierbrouwen op de Veluwe (VG 2020, jrg. 45, nr.3), leek de tijd gekomen om al die gegevens via de website van VG beschikbaar te stellen.

Het document met aantekeningen en transcripties is op onze site geplaatst onder Downloads > Scans. Deze pagina is speciaal bedoeld voor de door onze leden aangeboden documenten met getranscribeerde stukken.

Deze pagina is dus aangevuld met één transcriptie, te weten:
– Veluwe; Bierbrouwen aantekeningen

Tijdschrift VG 2020 nr.3

Ons tijdschrift VELUWSE GESLACHTEN, jaargang 45 nummer 3, is verschenen.

Deze uitgave betreft een extra dik themanummer (132 blz.) met als onderwerp:
Bierbrouwers en bierbrouwerijen op de Veluwe.

In deze uitgave:
– Van het bestuur; o.m. over de versterking van de redactie en het bestuur.
– Van de redactie; over dit themanummer met vier verschillende artikelen.
– Brouwen en brouwers op de Veluwe; door Evert de Jonge (10 blz).
– Eper Brouwers – Genealogie van een brouwersfamilie; door Fer Jantzen (15 blz).
– De bierbrouwers Romeijn uit Barneveld; door Maatje van Steenbergen (34 blz).
– Cromhout; herbergiers en brouwers in het Ampt Brummen; door Hendrik Jan Hamer (63 blz).
– Vragen en antwoord; over bierbrouwerij ‘Het Witte Paard’ van Top & Co te Elburg.

Foto voorblad: ‘Stilleven’, schilderij van Jos van Riswick.
Zie voor zijn werk: www.jorisvanriswick.nl

Tijdschrift VG 2020 nr.1

Ons tijdschrift VELUWSE GESLACHTEN, jaargang 45 nummer 1, is verschenen.

In deze uitgave:

  • In memoriam: Ben van den Enk, erelid.
  • Van het bestuur; o.m. over de bouw van een nieuwe website en het verschijnen van nieuwe publicaties over Nijkerk en Spankeren.
  • Van de redactie; over de toetreding van een extra redactielid en de inhoud van deze uitgave.
  • Van de bibliothecaris; 3 boekbesprekingen: “De Valk, een heerlijk plekje grond”, “Boer, Boerin en Boerderij” en “Hier rust… niemand”.
  • Veluwedag 2019; kort verslag van de secretaris.
  • Genealogisch onderzoek en horigheid; samenvatting door Paul op den Brouw (7 blz).
  • Bestuur voor 1795 en genealogisch onderzoek; samenvatting door Evert de Jonge (4 blz).
  • Genealogie Van de Geest, deel A; door Gerko Klopman (23 blz).
  • De eerste reeksen Van den Born; door Peter Vermaat (19 blz).
  • Van Gogh en Mondriaan (blijken verwanten te zijn); door Will van Aggelen.
  • Van de Krol en Van der Krol (2 blz).
  • Nieuwtjes en weetjes.
  • Slim zoeken; in meerdere PDF-bestanden met één opdracht (4 blz).

Foto voorblad: De Bornsche weiden in het polderdistrict Wageningen en Bennekom, fragment van kaart 489 Wageningen uit de Historische Atlas Gelderland: chromotopische kaart des rijks, 1989.

Wolvenpremie (1593-1629)

Sinds 19 maart is het boek “Wolven op de Veluwe. Hun geschiedenis en terugkeer”, geschreven door Evert de Jonge, verkrijgbaar. Helaas kon de geplande boekpresentatie niet doorgaan en daarom heeft Uitgeverij Gelderland het boek op deze wijze gepresenteerd (zie foto). Voor meer informatie over het boek: info@uitgeverijgelderland.nl

Tijdens zijn research heeft de auteur een transcriptie gemaakt van de uitbetaalde premies voor het doden en opbrengen van wolven, 1593-1629. Deze transcriptie is beschikbaar gesteld aan onze vereniging.

De nieuwe transcriptie is op onze site geplaatst onder Downloads > Scans. Deze pagina is speciaal bedoeld voor de door onze leden aangeboden documenten met getranscribeerde stukken.

Deze pagina is dus aangevuld met één transcriptie, te weten:
– De Veluwe – Wolvenpremie (1593-1629)

Bron: Het Gelders Archief, Archief Staten van het Kwartier van Veluwe en hun gedeputeerden, inv.nr. 105-133.

Studiezaal Gemeentearchief

De Gemeente Barneveld heeft op haar website https://gemeentearchief.barneveld.nl/ een bericht geplaatst dat, in verband met de nieuwe maatregelen rondom het corona-virus, de studiezaal gesloten is tot en met 6 april.

 

Monnikenwerk

Er is monnikenwerk verricht met de bronuitgave van de dijkrollen, uit de periode 1494–1716, van de zeepolder Arkemheen.

In 1356 kregen geërfden van Putten en Nijkerk, van hertog Reinoud III van Gelre, toestemming om een tien kilometer lange dijk aan te leggen langs de Zuiderzee. Door de bouw van de dijk ontstond de zeepolder Arkemheen. De inwoners van Nijkerk en Putten waren gezamenlijk verantwoordelijk voor het onderhoud van de zeedijk.
Een dijkrol is een systematisch en nauwgezet bijgehouden register, waarin de namen van de grondeigenaren in de polder en de lengte en ligging van hun hoef- of dijkslag (het gedeelte van de dijk dat de dijkplichtige persoonlijk moest onderhouden) werden opgetekend. Aanvankelijk hield de dijkstoel of -graaf (polderbestuur) de dijkrollen bij, later gebeurde dat door dijkambtenaren.

De bronuitgave is in de studiezaal van het Gelders Archief te raadplegen.


Bron:
https://www.geldersarchief.nl/over-ons/actueel/weblog/467-monnikenwerk-voor-de-zeepolder-arkemheen

Afbeelding:
Het Stoomgemaal Hertog Reijnout, later veranderd in Stoomgemaal Arkemheen.